Voor nierpatiënten is dialyse vaak een zware en beperkende behandeling. Gemiddeld brengen zij 100 dagen per jaar door in een ziekenhuis of dialysecentrum. Dit heeft niet alleen invloed op hun fysieke gezondheid, maar beperkt hen ook in hun dagelijks leven en mobiliteit. Nextkidney, een initiatief van de Nierstichting in samenwerking met drie Nederlandse zorgverzekeraars (CZ, Zilveren Kruis en Menzis), werkt

De uitdaging: dialyse toegankelijker maken

De huidige dialysemethode, hemodialyse, is een Nederlandse uitvinding van bijna een eeuw geleden. Hoewel het een revolutionaire oplossing bood, kent het systeem beperkingen: patiënten moeten regelmatig naar het ziekenhuis, de behandeling is fysiek zwaar en de kosten zijn hoog. In veel delen van de wereld is dialyse zelfs helemaal niet toegankelijk.

De Neokidney belooft dit te veranderen. Dit compacte apparaat maakt het mogelijk om thuis of in een buurtcentrum dagelijks te dialyseren, wat de impact op het lichaam vermindert en de bloedwaarden stabieler houdt. Maar een van de grootste obstakels in de ontwikkeling van dit apparaat is het verminderen van de benodigde hoeveelheid dialysevloeistof. Terwijl traditionele hemodialyse 150 tot 200 liter vloeistof per sessie vereist, moet de Neokidney met slechts 5 tot 10 liter werken.

De oplossing? De jack bean, een boon met een uniek enzym dat ureum – een belangrijke afvalstof in het bloed – efficiënt afbreekt. Dankzij dit enzym kan de dialysevloeistof worden hergebruikt, waardoor het apparaat draagbaar en gebruiksvriendelijk wordt.

Een baanbrekende samenwerking: van boon tot filter

Het gebruik van de jack bean bracht nieuwe uitdagingen met zich mee. Dit gewas wordt momenteel slechts in kleine hoeveelheden geteeld in China en andere delen van de wereld, voornamelijk als groenbemester. Voor de Neokidney is echter een betrouwbare en grootschalige productie van deze boon nodig.

Om dit te realiseren, is Nextkidney een unieke samenwerking aangegaan met zes Nederlandse telers en VARTA-ValorisatieLab in West-Brabant. Samen onderzoeken zij de optimale omstandigheden voor de teelt van jack beans in Nederland. “We leren nog elke dag bij,” zegt Willem Kemmers, programmamanager biobased circulair bij Greenport West-Holland en tevens via één van de drie West-Brabantse telers, Stichting Sustainable Indoor Farming uit Bergen op Zoom, betrokken bij het project. “De diversiteit in de proefopstellingen, van kassen met belichting tot open veldteelt, levert waardevolle inzichten op.”

VARTA-ValorisatieLab speelt een cruciale rol in dit traject. “Zij combineren hoogwaardige specialistische kennis over plantaardige reststromen met een praktische aanpak,” legt Willem uit. “Dit pragmatische karakter is essentieel om snel vooruitgang te boeken.”

Een regionale en mondiale impact

Nextkidney laat zien hoe innovaties in de medische sector kunnen worden ondersteund door agrarische kennis. West-Brabant speelt hierin een belangrijke rol: niet alleen worden hier jack beans geteeld, maar de regio biedt ook mogelijkheden voor de productie van de filterunits. Het Cosun innovation center in Dinteloord levert bijvoorbeeld al faciliteiten voor de extractie van het enzym uit de jack beans.

Willem ziet dit project als een voorbeeld van de kracht van de plantbased transitie. “De natuur biedt ons zoveel oplossingen,” zegt hij. “Dit project laat zien wat er mogelijk is als we planten en technologie combineren om levens te verbeteren.”

De toekomst: op weg naar 2026

Hoewel de eerste klinische tests met de Neokidney succesvol zijn afgerond en het CE-keurmerk later dit jaar wordt verwacht, is er nog werk te doen. Naast het opschalen van de jack bean-teelt moeten er ook verdienmodellen worden ontwikkeld voor de telers en moet de financiering van verdere onderzoeksfases worden veiliggesteld.

Nextkidney verwacht in 2026 de eerste patiënten van een Neokidney te kunnen voorzien. Het project heeft de potentie om wereldwijd een revolutie teweeg te brengen in de behandeling van nierfalen. Patiënten krijgen meer vrijheid en een betere kwaliteit van leven, terwijl zorgverzekeraars en gezondheidszorgsystemen profiteren van lagere kosten en hogere efficiëntie.